waarom zien sommige schermen er vreemd uit door een gepolariseerde zonnebril
Waarom zien sommige schermen er vreemd uit door een gepolariseerde zonnebril?
Sommige schermen lijken donker, vervormd of zelfs volledig zwart wanneer je een gepolariseerde zonnebril draagt, omdat zowel het scherm als de zonnebrilglazen gebruik maken van polarisatie – maar in tegengestelde richtingen. Wanneer de polarisatierichting van het scherm loodrecht staat op die van je zonnebrilglas, blokkeert het glas vrijwel al het licht dat het scherm uitzendt. Het resultaat is een scherm dat je nauwelijks of helemaal niet kunt lezen.
Hoe werkt polarisatie?
Licht beweegt normaal gesproken in alle richtingen tegelijk – denk aan golven die alle kanten op slingeren. Een polarisatiefilter laat alleen licht door dat in één specifieke richting trilt, bijvoorbeeld horizontaal of verticaal. Gepolariseerde zonnebrillen hebben een verticaal polarisatiefilter, wat prima werkt om horizontale reflecties van water of wegdek te blokkeren – het licht dat van vlakke oppervlakken weerkaatst, is namelijk grotendeels horizontaal gepolariseerd.
Wat doet een lcd-scherm?
Moderne lcd-schermen (zoals die in smartphones, laptops en gps-apparaten) gebruiken zelf ook polarisatiefilters om het beeld te vormen. Het licht dat zo'n scherm verlaat, is gepolariseerd – vaak onder een hoek van 45 graden, of volledig horizontaal of verticaal, afhankelijk van het merk en model.
Als de polarisatierichting van het scherm exact 90 graden verschilt van die van je zonnebrilglas, treedt er volledige extinctie op: het glas blokkeert vrijwel 100% van het licht. Draai je je hoofd of het scherm 45 graden, dan verdwijnt het effect deels en zie je het scherm weer beter. Dat is precies waarom het helpt om je telefoon schuin te houden als je hem niet kunt lezen met je zonnebril op.
Welke schermen hebben hier last van?
- Smartphones en tablets: Vrijwel alle moderne lcd- en oled-schermen zijn in meer of mindere mate gepolariseerd. Bij sommige toestellen is het effect al merkbaar als je het scherm maar 15 à 20 graden kantelt.
- Gps-navigatiesystemen in auto's: Juist bij rechtuit rijden (met het scherm recht voor je) kan het scherm volledig zwart lijken.
- Atm-pinautomaten en kassa's: Oudere schermen met lcd-panelen zijn hier vaak extra gevoelig voor.
- Vliegtuigramen: Sommige moderne vliegtuigramen gebruiken elektrochrome technologie die ook rare regenboogpatronen kan geven door gepolariseerde brillen.
- Autoruiten: Gelaagd of gehard veiligheidsglas kan spanningspatronen zichtbaar maken – die zebra- of regenboogstreepjes op de voorruit zijn geen defect, maar het gevolg van interne spanningen in het glas die zichtbaar worden door polarisatie.
Oled vs. lcd: verschil in effect
Oled-schermen (zoals in veel premium smartphones en televisies) zenden ook gepolariseerd licht uit, maar het effect kan iets anders zijn dan bij lcd. Bij sommige oled-panelen zie je bij een gepolariseerde zonnebril een paarsachtige of regenboogachtige verkleuring in plaats van volledige verduistering. Dit komt doordat oled-schermen een circulair polarisatiefilter gebruiken om reflecties te verminderen, wat anders reageert op lineaire polarisatiefilters in zonnebrillen.
Praktische tips
- Kantel je scherm of je hoofd: Draai het scherm 45 à 90 graden en het beeld wordt al stukken beter leesbaar.
- Kies voor niet-gepolariseerde glazen bij beeldschermwerk buiten: Reguliere getinte glazen blokkeren ook uv-licht en verminderen schittering, zonder het polarisatieconflict.
- Fotochrome glazen (zoals Transitions): Deze zijn meestal niet gepolariseerd en geven daardoor geen problemen met schermen.
- Autorijden: Veel automobilisten kiezen bewust voor gepolariseerde glazen vanwege de verminderde wegschittering, maar controleer of je navigatie dan nog leesbaar is – sommige fabrikanten positioneren het scherm bewust onder een hoek om dit te compenseren.
Conclusie
Het 'vreemde' effect dat je ziet is een direct gevolg van de interactie tussen twee polarisatiefilters: één in je zonnebril en één in het scherm. Het is geen defect aan je bril of je scherm, maar eerder een gevolg van twee technologieën die ieder voor zich handig zijn, maar niet altijd goed samenwerken. Weet je dat je veel naar schermen kijkt in de buitenlucht – bijvoorbeeld op het terras of tijdens het rijden – dan is het de moeite waard om bewust te kiezen welk type glas het beste bij jouw situatie past.
